Verdiensten van de sterren

WISKUNDE VOOR JE PLEZIER
Bron: De Volkskrant
Auteur: Martijn van Calmhout
Datum: 30-12-06
Vormgever: Karel Hageman

Recensie: Bennie Mols: Opgelost

6, 8, 16, 15, 13, 26, 27, 29, 58 en dan een vraagteken. Vraag: wat is het volgende getal in de reeks en waarom? Een opwarmertje, noemt wetenschapsjournalist Bennie Mols het in zijn boek Opgelost – toepassingen van wiskunde en informatica. En dus voelt iedere lezer, die het niet in één oogopslag ziet, zich toch een beetje falen. Immers: als hij het eerste vraagstukje al niet aankan, is Opgelost dan wel een boek voor hem?
Mols heeft alles uit de kast gehaald om die vraag, ondanks alles, positief te beantwoorden. Weliswaar gaat zijn boek over wiskunde en informatica en zijn dat lastige onderwerpen. Maar zijn teksten zijn kort en niet technisch van aard. De opmaak is helder. De illustraties prachtig. Er zijn interviews met levende wiskundigen, inclusief hun favoriete formule, ook al is die doorgaans een ondoorgrondelijk curiosum.
Er zijn vraagstukjes in de categorie Doe Het Zelf. En vooral veel aansprekende voorbeelden, van cryptografie en sudoku’s tot huwelijken in formules, van computergames tot voetballende robots. De wiskunde van muziek komt aan bod, optimale kiesstelsels, de kansen op extreme wereldrecords in de atletiek, beeldbewerking, files, fractals, wiskunde en kunst, van architectuur tot Escher. Wiskunde, zo luidt Mols’ inzet, is lastig, maar zit in heel veel leuke en spannende dingen.
Dat klinkt naar een reclamefolder en in zekere zin is het boek dat ook. Het wordt gesponsord door het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI) in Amsterdam, dat dit jaar zestig werd en natuurlijk wel iets te winnen heeft bij een nuttig imago van de wiskunde.
Maar het aardige van Mols’ Opgelost is, dat de lezer er verder niet mee aan zijn kop wordt gezeurd. De wiskunde die erin wordt besproken, is leuk, intrigerend en nuttig. Wiskundigen zijn weliswaar met hun abstracties ver van de wereld, maar in feite werken ze aan heel veel alledaagse problemen. En zelfs het feit dat veel wiskundigen in het boek bij het CWI werken, is welbeschouwd niet raar. Het is namelijk het enige onderzoeksinstituut op dat vlak in Nederland en een plek waar de cracks zich graag verzamelen.
Het laatste hoofdstuk gaat over de zuivere wiskunde, die, aldus de Nijmeegse hoogleraar Henk Barendregt, een precisie, kracht en zekerheid kent, die in het gewone leven niet voorkomen. Grappig genoeg klinken de meer toegepaste wiskundigen in Mols boek niet minder verliefd op hun eigen prachtvak.
Het enige dat in Opgelost echt ontbreekt, zijn de antwoorden achterin. Is 57 dat van dat opwarmertje?

Commentaar van Onans Lemming bij deze recensie:
Onans Lemming is gek op dit soort boeken. Het scherpt de geest en is nog leuk bovendien. Wat dat betreft: meteen kopen. Maar tot zijn stomme verbazing leest hij dan de zin: Het enige dat in Opgelost echt ontbreekt, zijn de antwoorden achterin. Tja, alsof het niets is zeg. Geen antwoorden! Dat is toch niet te bevatten voor zo’n soort boek. Je krijgt een probleem, lost dit probleem op, maar je kan niet nagaan of je het bij het juiste eind hebt. Dat lijkt me de doodssteek voor het boek. Toch denkt hij, dat hij het boek wel zal aanschaffen, want de rest is uitermate aanlokkelijk.

DE TUNNELVISIE VAN ECONOMEN
Bron: De Volkskrant
Auteur: Marcel van Dam
Datum: 28-12-06
Vormgever: Karel Hageman

Marcel van Dam

Ben je conservatief als je vindt, dat er geen doorslaggevende redenen zijn om de huidige verzorgingsstaat aan te tasten? Ja, zegt Frank Kalshoven in zijn column van 23 december. En hij illustreert dat met een aantal voorbeelden waarmee hij wil aantonen, dat het juist nodig is een aantal arrangementen van de verzorgingsstaat te verslechteren om die in principe te handhaven. Omdat de grote meerderheid van de bevolking daar tegen is, wordt in de pleidooien meestal beweerd, dat de voorgestelde regeling juist in het belang van de zwakken is.

Dat is ook de reden , die Kalshoven hanteert. Zie de arbeidsmarkt, zegt hij, ‘waar outsiders als immigranten , herintredende vrouwen en ouderen moeten opboksen tegen insiders, die door de huidige arrangementen (vast contract, ontslagregels) bescherming genieten.’ Kalshoven zegt dus, dat als vaste contracten en ontslagregels worden afgeschaft of versoepeld, er meer mensen uit de groepen die hij noemt worden aangenomen. Een eigenaardige redenering. Want als insiders worden ontslagen en outsiders daarvoor in de plaats komen, zijn de voormalige insiders de outsiders geworden en moeten de nieuwe insiders weer worden ontslagen om de nieuwe outsiders aan te kunnen nemen. Bovendien: (dure)ouderen zullen als eerste worden ontslagen. En die zijn veel moeilijker weer aan een baan te helpen dan (goedkope)jongeren. Waarom geeft Kalshoven niet toe, dat soepeler ontslagregels het werkgevers makkelijker maken hun personeelbestand aan te passen aan andere omstandigheden, zoals conjuncturele cycli?
Voorbeeld 2: de woningmarkt ‘waar starters en mensen met een laag inkomen, of te veel moeten betalen voor een koophuis (mede als gevolg van de hypotheekrenteaftrek) of te lang moeten wachten op een sociale huurwoning (door de huurbescherming)’. De hypotheekrenteaftrek heeft niets met de principes van de verzorgingsstaat te maken. Die is niet gericht op het beschermen van zwakkeren, maar op het bevoordelen van rijken. Daarom ben ik voor (geleidelijke) afschaffing. Dat zal de starters niet helpen, zo blijkt uit onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid. Door afschaffing van de huurbescherming, komen er geen woningen bij. Wel zullen de meeste woningen aanzienlijk in huur stijgen, waardoor mensen met een laag inkomen zijn aangewezen op de slechtste woningen. Geen huurbescherming is een garantie voor het ontstaan van getto’s. Helaas heeft in Nederland de overheid haar greep op de woningdistributie goeddeels prijsgegeven, waardoor het proces van gettovorming volop aan de gang is.
Derde voorbeeld: de werknemersbescherming tegen inkomensverlies door werkloosheid en ziekte. Dat is wel mooi, zegt Kalshoven, maar die ‘blijkt ook te werken als een huis van bewaring: eenmaal terecht gekomen in een uitkering, blijkt hieruit ontsnappen lastig’. Zie het aantal van 200.000 vacatures, terwijl er zoveel mensen een uitkering hebben.
Waarom zoveel mensen moeilijk te plaatsen zijn (immigranten, ouderen) heeft niets te maken met een uitkering, maar alles met de houding van werkgevers. Zelfs als ze om mensen zitten te springen, nemen ze geen immigranten of ouderen aan, omdat ze vinden dat ze dan te grote risico’s lopen of omdat ze een vooroordeel hebben tegen die groepen. En door de mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, met name door een gebrek aan opleiding.
Het laatste voorbeeld geeft goed aan waar de schoen wringt. Alle veranderingen die worden bepleit, komen erop neer dat er meer marktwerking moet komen in alle sectoren van de verzorgingsstaat, die men wil hervormen. Vraag en aanbod moeten meer hun zegenrijke werk kunnen doen en meer financiële prikkels moeten het gedrag van mensen beïnvloeden. We moeten opschuiven naar een vrijere markteconomie. Daardoor wordt de doelmatigheid groter en de economische groei hoger.

Deze pleidooien zijn bijna altijd afkomstig van economen (zie ook de CPB studie Vier vergezichten op Nederland). Zij stoppen de mens als homo-economicus in hun modellen: een rationeel individu, dat probeert het eigen voordeel te maximaliseren. Veel maatschappelijke nadelen worden in de modellen niet meegenomen. Het Amerikaanse sociaal-economische systeem is daarop gebaseerd. Het is dan ook niet ‘flauw’ om te veronderstellen, dat we met de verslechteringen in de arrangementen van de verzorgingsstaat op weg zijn naar het Amerikaans model. Al 25 jaar gaan we stapje voor stapje in die richting. En al moet het 50 jaar duren: economen met een tunnelvisie op de homo-economicus zullen niet rusten voor het zover is.

Commentaar van Onans Lemming bij dit artikel:
Hoewel Onans Lemming (econoom) het vaak roerend eens is met Marcel van Dam (politicus), heeft hij nu het gevoel, dat Van Dam de plank in dit artikel behoorlijk misslaat. Dat komt, omdat hij de rollen van economen en politici door elkaar haalt. Wat is een econoom? Een econoom is iemand die van geld meer geld wil maken. Hoe meer we met z’n allen verdienen - op wat voor manier dan ook - des te beter hij het vindt gaan. Voor deze tunnelvisie worden ze juist ingehuurd. Daardoor zijn economen ook meestal rechts, omdat van geld meer geld maken, ongeacht hoe, een typisch rechtse gedachte is. Iemand als bijvoorbeeld Heertje is hierop een uitzondering, maar dat komt omdat bij hem de wens de vader van de gedachte is.
Een heel andere zaak is, of wat economisch wenselijk is, ook politiek wenselijk is. Willen we leven in een maatschappij waar economische belangen prevaleren? Dat is een vraag, die politici moeten beantwoorden. Politiek is het maken van keuzes, waarbij het economisch belang (aangedragen door economen) slechts een van de keuzemogelijkheden is. Laten we een voorbeeld noemen. Als je het minimumloon verlaagt, dan is dat ongetwijfeld goed voor het ondernemersklimaat in Nederland. De econoom is hier dus voor, maar een politicus kan zeggen: hoho even, dat kan misschien economisch misschien wel goed zijn, maar maatschappelijk leidt het tot onaanvaardbare inkomensverschillen en dus willen we dit niet. Voor de door Marcel van Dam genoemde staat van de verzorgingsstaat, de situatie op de woningmarkt en de werknemersbescherming geldt precies hetzelfde.
Een linkse politicus (Marcel van Dam) is geneigd om, als hij moet kiezen tussen rechtvaardigheid en economische groei, te kiezen voor rechtvaardigheid, omdat hij niet wil leven in een maatschappij met een hoge economische groei waar de rechtvaardigheid ver te zoeken is. Wat heb je aan economische groei zonder rechtvaardigheid?, zal hij denken. Bij een rechtse econoom (Frans Kalshoven) valt die keuze precies andersom uit. Wat heb je aan rechtvaardigheid zonder economische groei?, zal die denken. Is dat nu erg? Welnee, daar heb je nu juist verschillende politieke partijen voor, zodat de kiezer werkelijk iets te kiezen heeft, en het is de dood van de politiek, als ze het over deze twee hoofdkeuzes eens zijn. Voor economen ligt dit anders. Het zou toch vreemd zijn, als economen van mening zouden verschillen hoe je de economische groei in een land kunt bevorderen. Soms gebeurt dit wel, maar dat komt. omdat ze hun eigen godheid hebben gecreëerd. Voor de linkse econoom is dat John Maynard Keynes (zelf helemaal niet links, maar de wetenschapper in hem won het van zijn politieke overtuiging) en voor de rechtse econoom is dat Milton Friedman (wetenschap en politieke overtuiging vielen bij hem samen). Wie van deze twee heeft nu gelijk? Dat kun je niet zeggen, dat hangt van de tijd af. In de ene tijd heeft de ene econoom gelijk, in de andere tijd de andere. En het is nu juist aan de politicus, die voeling moet hebben met de tijdgeest, waarvoor hij kiest.
Maar wat heeft Onans Lemming de laatste tien jaar zien gebeuren? Politici maken steeds minder keuzes en vinden wat economisch goed is, ook goed voor het algemeen belang. Daarom speelt het Centraal Planbureau een steeds grotere rol. Er is bijna geen enkele politieke partij meer, die haar plannen niet door dit bureau laat doorreken en bij een negatieve uitkomst haar plannen bijstelt. Dat is toch de dood in de pot. Er worden helemaal geen politieke keuzes meer gemaakt, want de uitkomsten van het CPB worden heilig verklaard. De SP doet nog het minst mee een deze modieuze trend, en dat is een van de redenen waarom Onans Lemming op de SP stemt. Hoewel Jan Marijnissen wel moet ophouden, om steeds te blijven roepen, dat de plannen van de SP, na doorrekening door het CPB, als beste uit de bus komen. Dat is meehuilen met de wolven is het bos.
Hoe vindt Onans Lemming dit nu? Aan de ene kant prachtig, omdat zijn vak door velen gewaardeerd wordt, aan de andere kant wordt hij er down van, omdat blijkbaar het enige belang dat telt het economisch belang is. Wat een karigheid, wat een overwaardering van zijn vak. En kom Onans Lemming ook niet aanzetten met de gedachte, dat de samenleving niet meer maakbaar is, want nog nooit is de samenleving zo maakbaar gebleken als de afgelopen tien jaar. Bush wil zelfs de hele wereld maakbaar maken. Er is echter één verschil: linkse maakbaarheid wordt gezien als bedilzucht, rechtse maakbaarheid als reëel.
Mr datonzin, die heeft alleen maar zijn taak gedaan waarvoor hij was ingehuurd.t meer maakvaar zou zijn.elijkheid van de wonHetHeLaten we het simpel houden. Als je bijvoorbeeld een huis koopt, stel je een uitgebreid wensenlijstje op. Het moet een oud/nieuw huis zijn, het moet in de stad/platteland liggen, het moet wel/geen tuin hebben, enz. enz., maar je laat ook onderzoeken, wat bij de vraagprijs, de financiële kant van de zaak is. Deze financiële expert gaat aan de slag, en komt tot de conclusie dat een bepaalde vraagprijs, gezien je inkomen, het beste bij je past. Vaak levert hij er nog een aflossingdplan bij ook. Dit is slechts één, zij het belangrijke, reden om een huis te kopen. Vervolgens gaat de koper alleen af op de financiële expert en koopt dat huis, dat voor hem financieel het voordeligst is. Marcel van Dam zegt dan dat deze financiële expert – hij noemt dat tunnelvisie – geen rekening heeft gehouden met de riante ligging, het fantastische uitzicht, de kindvriendelijkheid van de woning, de wijk waarin het staat, het aantal slaapkamers, de criminaliteit in de buurt enz. enz. Maar dat is toch ook helemaal niet zijn taak? Hij moet alleen maar onderzoeken wat financieel haalbaar is. Vervolgens geeft hij de schuld, dat de koper niet tevreden is met zijn woning, aan de financiële expert. Wat een onzin, die heeft alleen maar gedaan wat hij moest doen. Het ligt toch echt aan de koper zelf, die zijn wensenlijst heeft teruggebracht tot slechts één wens: het financieel haalbare.
Laat ik Marcel van Dam nog eens meevoeren in de eigenaardige gedachtenwereld van een econoom.
Als je een econoom vraagt of hij wel of niet tegen de autogordel is, dan zal hij antwoorden: tegen. Waarom? Werken autogordels dan niet? Jawel, maar dat is nu juist het probleem! Als je bijvoorbeeld als automobilist met een snelheid van 60 km per uur tegen een boom rijdt, en je hebt je gordel om, dan ben je niet dood, maar voor je levenlang invalide en ben je vervolgens een kostenpost voor de overheid. Met dood ben je geen kostenpost en dus kiest een econoom voor geen autogordel. Klopt dit? Ja natuurlijk, maar het is aan de politicus om te zeggen of hij dit wel of niet een gewenste ontwikkeling vind.
Als je een econoom vraagt of hij wel of niet tegen de doodstraf is, dan zal hij antwoorden: voor. Waarom? Worden en dan geen onschuldigen ter dood veroordeeld? Moet een beschaafde samenleving dan niet doden? Jazeker, maar dat is nu juist het probleem. Onze maatschappij doodt voortdurend, alleen kennen we de toekomstige doden niet. Als je niet ter dood veroordeeld wordt, kom je niet vrij, maar krijg je levenslang. Dan kost je de samenleving ongeveer € 600 per dag. Voor dit geld kunnen ze een paar agenten op kruispunten zetten, waar gemiddeld 3 doden per jaar vallen. Zo red je minstens 10 doden per jaar. Dus door één te doden, spaar je 10 mensenlevens. Klopt dit? Ja natuurlijk, maar het is aan de politicus wat hij met deze gedachtengang doet.
Als je aan een econoom vraagt of hij wel of niet tegen roken is, dan zal hij antwoorden: voor. Waarom? Is roken dan niet de belangrijkste oorzaak voor longkanker? Jazeker, maar dat is nu juist het probleem! Stel, je rookt 2 pakjes sigaretten per dag. Wanneer krijg je dan longkanker? Op je 20^e, op je 30^e, of op je 40^e? Welnee, dan heb je gewoon pech. Boven je 55^e wordt de kans op longkanker steeds groter en dat is nu precies de leeftijd waarop je op je lauweren kunt rusten. Je hebt je blauw betaald aan accijnzen en premies en net als het zal wezen, ga je de pijp uit. Is het een lang ziekbed? Welnee. Als een arts tegen je zegt dat je longkanker hebt, ben je binnen een jaar de pijp uit. Dit is voor een econoom heerlijk: veel betalen en niets teruggeven. Klopt dit? Ja natuurlijk, maar het is aan de politicus, wat hij met dit idee doet (en voor de verzekeringsmaatschappijen trouwens ook. Onans Lemming zou rokers meteen een korting geven op hun ziektepremie, onder de voorwaarde dat ze wel straf blijven doorroken).
Als je aan een econoom vraagt of hij wel of niet tegen immigratie is, dan zal hij antwoorden: voor. Waarom? Bezorgen immigranten dan geen overlast? Jazeker, maar met die constatering zijn we er nog niet. De vergrijzing (Onans Lemming is van 1947) zal in de komende jaren dermate hard toeslaan, dat de beroepsbevolking steeds kleiner zal worden. Dit kan niet (tenzij je genoegen zou nemen met een negatieve economische groei) en daarom zullen er in de zeer nabije toekomst steeds meer arbeidskrachten van buiten moeten komen. Of je dit nu wel of niet leuk vindt, het is gewoon een feit. En wat ligt er dan niet meer voor de hand om de huidige allochtonen binnenboord te houden? Een allochtoon met kinderen moet je een contract laten tekenen, dat zijn kinderen Nederland nooit zullen verlaten. Nu gebeurt het tegendeel. Kortzichtiger kan niet.
Als je een econoom vraagt of hij meer of minder geld wil uittrekken voor aids-bestrijding, dan zal hij antwoorden: meer. Waarom? Is aids dan nog niet onder controle? Nee, zeker niet, en helemaal niet als je het mondiaal bekijkt. Waarom aids? Omdat aids toeslaat onder jongeren en dus een rampzalige invloed heeft op de toekomstige beroepsbevolking. Werkloosheid in Nederland zal spoedig tot het verleden behoren. Als aids vooral zou voorkomen onder 65-plussers zou er nooit een medicijn tegen worden uitgevonden.
Ziedaar, zo 5 totaal verschillende onderwerpen, waar economen een totaal andere opvatting hebben dan de rest van de bevolking. Maar je zal zien, dat als het aan de huidige generatie politici ligt, deze opvattingen binnenkort gemeengoed zullen worden.
Dan nog even terug naar Marcel van Dam en zijn belangrijkste vraag. Ben je conservatief als je vindt, dat er geen doorslaggevende redenen zijn om de huidige verzorgingsstaat aan te tasten? Antwoord: als politicus niet, als econoom wel.

Bezoekersaantallen musea 2006

File toptien 2006

GERALD FORD OVERLEDEN
Bron: De Volkskrant
Datum: 28-12-06
Vormgever: Karel Hageman

Oud-president Gerald Ford van de Verenigde Staten is op 93-jarige leeftijd overleden. Ford, die Nixon opvolgde na diens gedwongen aftreden, stond tijdens zijn ambtsperiode voor de taak de wonden, geslagen door het Watergate-schandaal, te helen.

MINDER LOON BIJ NADEREND PENSIOEN
Bron: De Volkskrant
Auteur: Gijs Herderschee
Datum: 28-12-06
Vormgever: Karel Hageman

Werkgeversorganisaties geven vertrouwelijke instructie aan hun CAO-onderhandelaars

Om een Nederlander tot zijn 65^e te kunnen laten werken, is een procedure nodig, waarbij hij, bij gelijkblijvende pensioenopbouw, salaris inlevert.
Werknemers moeten in de loop van hun carrière niet alleen promoveren, maar indien nodig ook demoveren: een lagere functie accepteren met een lager loon. Alleen op deze manier kunnen Nederlanders tot hun 65^e aan het werk blijven.
Dit schrijven de werkgeversorganisaties VNO-NCW,MKB Nederland en de AWVN in een vertrouwelijke instructie aan hun CAO-onderhandelaars. De nota is deze week aan de leden verstuurd. Het is voor het eerst, dat de drie organisaties een gezamenlijke onderhandelaarsinstructie hebben opgesteld. Samen zijn zij betrokken bij vrijwel alle CAO’s in het bedrijfsleven en de gesubsidieerde sectoren.
De werkgevers leggen in de nota de nadruk op duurzame inzetbaarheid van werknemers. Nu vliegen ouderen er bij reorganisaties vaak als eersten uit, maar met het oog op de vergrijzing moet dat veranderen.
Hoe kunnen we Nederlanders tot hun 65^e – en liefst langer – aan het werk houden, vragen de werkgevers zich af. Om dat te bereiken, moet het volgens hen mogelijk worden stapjes terug te doen op de carrièreladder.
Demotie wordt volgens de nota vergemakkelijkt, nu het wettelijk mogelijk is de pensioenopbouw voort te zetten op basis van het oude, hogere salaris. Daardoor is het mogelijk salaris in te leveren, zonder dat het pensioen ook lager uitvalt.
De vakbeweging is vanouds fel gekant tegen demotie. Alleen als demotie vrijwillig is, is het voor de bonden bespreekbaar. Door in de CAO demotieprocedures vast te leggen, zoals werkgevers nu voorstellen, zou van vrijwilligheid geen sprake meer zijn.
In veel CAO’s is de laatste jaren de beloning al gekoppeld aan vaardigheden ofwel competenties, en aan prestaties. Wie niet optimaal presteert en niet alle, steeds veranderende vaardigheden beheerst, krijgt geen of minder loonsverhoging dan zijn collega’s.
In een enkele CAO, zoals die bij Philips, is ook uitbetaling van de CAO-loonsverhoging aan presteren gekoppeld. Demotie gaat nog een stap verder, doordat het loon wordt verlaagd en de werknemer een lagere functie krijgt.
Werkgevers willen bovendien het doorwerken na de 65^e verjaardag stimuleren. Belemmeringen in CAO’s tegen doorwerken na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd moeten worden opgeruimd en er kunnen stimulansen worden gegeven om doorwerken aantrekkelijk te maken.
De kosten van pensioenen willen de werkgevers verder beperken. Dat kan bijvoorbeeld door de pensioenregeling te versoberen. Een aantal ondernemingen heeft het pensioenfonds al verzelfstandigd. Die bedrijven zijn alleen nog verplicht jaarlijks premie te betalen. Het risico voor het uitbetalen van de pensioenen ligt volledig bij het pensioenfonds.

Commentaar van Onans Lemming bij dit artikel:
De vakbeweging – tunnelvisie? - begaat een grote fout door dit voorstel van de werkgevers niet te omarmen. Ze missen een kans voor open doel. Kunnen we eindelijk eens op een fatsoenlijke manier afkomen van al die slecht functionerende managers, die er nu met steeds riantere gouwenhanddrukken uitvliegen. Managers, een raar volk. Uit onderzoek is gebleken, dat als ze zich nergens mee bemoeien ze een toegevoegde waarde hebben van 0%, maar zodra ze zich met de zaak bemoeien hebben ze een toegevoegde waarde van -10%. Desalniettemin lopen ze rond, alsof de zaak zonder hen meteen failliet zou gaan. De politiek trekt steeds meer geld uit voor onderwijs en zorg, maar de mensen op de werkvloer merken hier niets van, omdat al dit geld verdwijnt in de zakken van slecht functionerende managers. Of om met de woorden van de werkgevers zelf te zeggen: Hoe kunnen we managers tot hun 65^e – en liefst langer – aan het werk houden, vragen de werkgevers zich af. Om dat te bereiken, moet het volgens hen mogelijk worden stapjes terug te doen op de carrièreladder.
Of denken de werkgevers bij demotie alleen aan vakkenvullers, wijkagenten en conciërges?
Eigenlijk kan Onans Lemming zich hier enorm kwaad om maken. Hoe kunnen werkgevers, die menen dat ze verder zien dan een de man op de vloer, nu werkelijk, denken dat ze de steeds toenemende krapte op de arbeidsmarkt kunnen oplossen met demotie? Dit kan alleen maar korte termijn belang zijn: het nog verder opschroeven van hun riante beloningen. Of zit hier misschien toch een masterplan achter? De werkgevers zien wel degelijk dat de lonen aanmerkelijk zullen gaan stijgen, omdat ze anders niet meer aan de benodigde mensen kunnen komen. De vakbeweging komt dus steeds sterker te staan en om hen een slag voor te zijn komen ze met het voorstel van demotie. De aanval is per slot van rekening de beste verdediging. Laten we hopen. om niet alle vertrouwen in de visie van de werkgevers te verliezen, dat dit laatste het geval is.

DROMEN VAN DEMOTIE
Bron: NRC-Next
Auteur: Jan Blokker
Datum: 29-12-06
Vormgever: Karel Hageman

Stel ik heb intussen de 64 gehaald – will you still need me, will you steel feed me – dus het jaar nadert, dat ik 65 zal worden, en waarachtig: op 29 december krijg ik een telefoontje van het secretariaat of ik even bij de directie langs kan komen.
De directie.
In mijn tijd werd de zaak nog door één man gerund en was er alleen maar groei. Nu zitten ze er met z’n vieren of vijven. Ik ben de tel kwijtgeraakt, en alles op kantoor baart zorg.
‘Fijn dat je even een ogenblikje kon vrijmalen. Blokker’, zegt de oudste, die zich bestuursvoorzitter noemt. ‘Sigaar?’
Uit eigen doos zeker, denk ik grimmig. Aan die één-grote-familie mode van werkgevers en werknemers heb ik nooit mee willen doen. Misschien is klassenvijand als woord langzamerhand te ouderwets geworden, al mis ik het nog dagelijks, maar dat betekent nog niet, dat ik ze nu vrienden moet noemen. Ik weiger.
‘We wilden eens praten over de naaste toekomst’, zegt de voorzitter. ‘En over je demotiekansen.’
Paramotie, zou dat ook bestaan?, vraag ik me af. Ik geloof het niet. Hypermotie ook niet. Je hebt wel een supermarkt, maar geen supermotie. Wel een locomotief, maar niet locomoveren. Vicemotie? Behalve pro, de (en e natuurlijk) is er eigenlijk weinig mouvement meer in het maatschappelijke gevoelsleven. Geen wonder, dat die levensloopregeling nauwelijks weerklank heeft gevonden.
‘Ik neem aan’, zegt één van de vier of vijf, ‘dat je de plannen kent. Ik sprak net Bernard nog even.’
‘Bernard?’
‘Wientjes. Bernard Wientjes. Hijzelf, maar in feite het hele VNO-NCW is er van overtuigd, dat ze nu een even noodzakelijke als sociale methode bij de kop hebben, om de vergrijzingproblematiek te tackelen. Als iedereen een paar stapjes terug doet op de carrièreladder, dan kunnen ontzettend veel mensen, tot zelfs voorbij hun 65^e, inzetbaar blijven, en houden we het spook van de onbetaalbaarheid op afstand.’
‘Hoeveel stapjes?’, vraag ik maar meteen, want daar komt het straks natuurlijk toch op neer.
‘Wat een haast!’, moet de hele directie om mijn haast lachen. ‘Heb je geen behoefte aan enig overleg?’
‘Ach’, zeg ik. ‘Is er nog keus?’
Vanzelfsprekend is er geen keus.
Dat heeft Wientjes allang heel precies laten uitdokteren: hoe ze, van wat ik volgend jaar inlever, niet alleen een jonge snotaap voor een paar centen in dienst kunnen nemen, maar dan ook nog genoeg overhouden voor hun bonussen.
‘Keus genoeg’, zegt de voorzitter spotlustig. ‘We kunnen je bijvoorbeeld laten terugstappen tot de postkamer. Dat je de rest van je leven pakjes mag rondbrengen.’
Hij pauzeerde even, alsof hij me de zogenaamde donderslag bij heldere hemel wil laten verwerken. Ik geef geen krimp.
‘Maar onzin natuurlijk’, herneemt hij. ‘Je was een gewaardeerd chef van een van onze belangrijkste afdelingen, Blokker. Wat zou je er van denken om nog een paar jaar als assistent van de souschef bij ons te blijven?’
Op de toon alsof hij m’n verjaardagstaart wil aansnijden. Het is altijd net als wat de katholieken bedachten, toen de gelovigen niet meer naar de kerk kwamen. De boel wat opvrolijken. Dus de mis met een gitaar. Maar ’t bleef een mis. En voor een gitaar kon je net zo goed naar de disco.
‘En je weet’, maakt de voorzitter het er nog vrolijker op, ‘dat je pensioenopbouw gebaseerd blijft op je oude salaris. Dus je zult op je ouwe dag nog rijk genoeg zijn om iets van je AOW te kunnen afstaan.’ Ze schateren het nu alle vier, vijf uit.
Ik schrik wakker, en begrijp dat ik even was ingedommeld.
Godzijdank hebben we in 2007 Rouvoet om Wientjes een halt toe te roepen.

DIGITALE AFHANKELIJKHEID
Bron: NRC-Next
Datum: 29-12-06
Vormgever: Karel Hageman

Woensdag beschadigde een aardbeving bij Taiwan zes belangrijke onderzeese glasvezelkabels. Prompt vielen er talloze internet- en telefoonverbindingen in Singapore, Taiwan, Hongkong en Zuid-Korea uit. Elektronische handel viel stil. Het verzenden en ontvangen van e-mail werd onmogelijk. Internetverbindingen vertraagden tot een slakkengang. Telefoneren, sms’en, faxen – het ging niet meer of alleen nu en dan.
In één klap was de totale digitale afhankelijkheid iedereen duidelijk. Zonder telecom kan er niks meer. Geen bestellingen, transacties, afspraken, aankopen, veiligheid, relaties, nieuws. Gelukkig gebeurde het tussen Kerst en Nieuwjaar. Anders was het geen crisis, maar een catastrofe geweest. Instant informatie is het hart, en glasvezel de slagader van de wereld geworden. Een storing in telecomverbindingen is van een andere orde dan het uitvallen van de elektriciteit. Dat is een energiebron, waarvan het uitvallen hinderlijk is en soms fataal. Maar internet is zelf een product. Een schakel in de economische keten, een bestanddeel van het menselijk leven geworden. Er zijn nieuwe structuren op gebouwd. Handelsrelaties, maatschappelijke betrekkingen, leefwijzen, werkmethodes, productieketens.
Internet heeft naast de fysieke werkelijkheid ook een virtuele geschapen, waarin stoffelijke goederen en diensten worden geproduceerd, soms op afstand, soms voor je neus. Wie met internet werkt, betreedt een ruimte waar fysieke plaats en tijd niet meer doorslaggevend zijn. Jonge kinderen leren vanaf hun pc thuis aan computerspellen mee te doen op servers, die overal staan, met deelnemers uit de hele wereld. Deze krant wordt letterlijk vol geschreven ‘op’ servers in Amsterdam vanaf terminals overal in de wereld. Technisch is er tussen de correspondenten in Washington en de redacteur in Den Haag geen onderscheid. Dat geldt ook voor de financiële handel, het vlieg- of belverkeer. Geografie en tijdzones zijn ondergeschikt. Tenminste, zolang alles werkt.
Aangenomen mag worden, dat internet de samenleving nog voor verrassingen zal stellen. Opvallend is het gemak, waarmee de burger nieuwe commerciële diensten omarmt, die particuliere documenten, foto’s of videobeelden elders op het net opslaan. Waar is onduidelijk, maar in ieder geval buiten de eigen harde schijf. Beseft de burger wel, dat iedere zoekopdracht aan Google daar ook wordt opgeslagen en later kan worden getraceerd op de gebruiker? En niet alleen door Google, zo mag aangenomen worden. Onlangs werd een hacker veroordeeld mede op basis van zijn zoekopdrachten, waaruit zijn bedoelingen bleken. Anonimiteit bestaat niet op internet en daarbuiten in afnemende mate.
Sociale contacten zijn evenzeer ‘gevirtualiseerd’. Op de populaire vriendensite hyves.nl publiceren 2,6 miljoen mensen hun persoonlijk leven. Ook daar zal afhankelijkheid zich manifesteren. Voorlopig zetten de bewoners van deze ‘brave new world’ met gemak hun deuren open. Naïviteit of ongebreideld vooruitgangsgeloof? Verstandig lijkt het niet.

Commentaar van Onans Lemming bij dit artikel:
Als Onans Lemming terrorist – iemand die de economieën van de rijke landen kapot wil maken – was, zou hij het wel weten! Eén aanslag op een belangrijke glasvezelkabel en alle bestellingen, transacties, afspraken, aankopen, veiligheid, relaties, nieuws liggen meteen op hun gat. En het aardige hiervan – in de ogen van de terrorist – is, dat deze glasvezelkabels helemaal niet zijn te beveiligen. Hoeveel essentiële glaskabelvezels zijn er wel niet? En hoeveel kilometer lengte beslaan deze? Moeten daar dan allemaal veiligheidsmaatregelen voor genomen worden? Waarom horen we hier – in het kader van de terrorismebestrijding – nooit over?
En dan de privacy, een uiterst gevoelig politiek onderwerp. Den Haag maakt zich erg druk over de verplichte invoering van het persoonsbewijs, maar dat ons hele doen en laten allang geregistreerd staat, schijnt niet door hen door te dringen. Als dit nog geen symboolpolitiek is, dan weet Onans Lemming het ook niet meer.

Top 10 babynamen 2006

Commentaar van Onas Lemming bij deze tabel:
Onans Lemming (leraar) kent deze namen maar al te goed: hij heeft ze allemaal in de klas. Wat hem echter bevreemdt is, dat de naam Karel (zijn eigen naam) helemaal niet meer voorkomt. Dat is in het verleden wel anders geweest, want het wemelt van de Karels in de vaderlandse geschiedenis. waardoor zou dat komen? Het is toch een oerhollandse naam zoals Jan, Piet en Klaas. Deze laatste namen komt hij nog regelmatig tegen in de klas, maar de naam Karel lijkt totaal uitgestorven. Wie weet wat hier de diepere achtergronden van zijn?