MAN GEGIJZELD VOOR ALIMENTATIE
Bron: De Volkskrant
Auteur: Peter de Graaf
Datum: 28-06-08
Vormgever: Karel Hageman

alimentatie

Met een gijzeling wil een vrouw uit Werkendam haar ex-man dwingen alimentatie te betalen. De gemeente draagt bij in de kosten. ‘Een unicum.’

Een 49-jarige inwoonster van Werkendam heeft haar 50-jarige ex-man in gijzeling laten nemen om de betaling van alimentatie af te dwingen. De man zit sinds vorige week dinsdag vast in de gevangenis van Breda. De gemeente Werkendam betaalt via de bijzondere bijstand mee aan de gijzeling, die de rechter voorlopig voor een periode van 30 dagen heeft opgelegd.
‘Een gijzeling was het laatste drukmiddel’, zegt advocaat Martha de Rade. Het echtpaar scheidde in 1997. De rechter bepaalde, dat de man alimentatie moest betalen. Maar de man, een internationaal vrachtwagenchauffeur, weigerde.
De vrouw, die 3 kinderen heeft, zit in de bijstand. Volgens haar advocaat is er alles aan gedaan om de ex-man te bewegen tot betaling van de alimentatieschuld, die inmiddels meer dan 100.000 euro bedraagt. Maar van de man zijn geen bankrekening of goederen bekend, waarop beslag kan worden gelegd.
Daarom stapte de vrouw naar de rechter met het gijzelingsverzoek. Vorige maand wees de rechtbank van Breda het toe. De advocaat vroeg justitie en politie het vonnis uit te voeren. De gevangenis had een plaatsje vrij, maar rekent daarvoor wel een vaste particuliere bijdrage van 11,30 euro per dag. De vrouw deed vervolgens een beroep op de gemeente voor bijzondere bijstand. ‘Het is ook in het belang van de sociale dienst, dat de man alimentatie gaat betalen, want dan hoeft er geen bijstand meer te worden uitgekeerd’, aldus De Rade.
De gemeente ging akkoord. ‘De bijzondere bijstand voorziet in de noodzakelijke kosten van bestaan. Dat kunnen ook juridische kosten zijn’, aldus wethouder Marjolein Hak van Werkendam, die van ‘een unicum’ spreekt. De man werd vorige week opgehaald uit een huis in Kruisland, waar hij op dat moment verbleef. Volgens advocaat De Rade blijft hij vastzitten, totdat hij begint met de aflossing van de schuld.

Commentaar van Onans Lemming bij dit artikel:
Dat is tenminste weer eens iets anders, dan het gijzelen van een journalist om zijn bron(nen) vrij te geven! Hier lijkt me het middel ‘gijzeling’ wel goed voor.

CO VERKADE OVERLEDEN
Bron: De Volkskrant
Auteur: Peter de Waard
Datum: 28-06-08
Vormgever: Karel Hageman

Verkade-fabriek

De man van de albums.

Jacobus (‘Co’) Verkade, die deze week op 102-jarige leeftijd overleed, was altijd meer de man van de klanten dan van de fabriek – of meer de man van de albums dan van de meisjes.
De oud-directeur van de koekjes- en chocoladefabriek in Zaandam, die in 1965 opstapte na een knetterende ruzie met zijn broer Frans, was het commercieel genie van het bedrijf. Hij vond een goed product belangrijk, maar vooral ook goede marketing. Hij was de kleinzoon van Ericus Verkade, die onder de naam De Ruyter in 1896 een brood- en beschuitfabriek in Zaandam had opgericht.

Co Verkade kon zich nog herinneren, hoe ten tijde van de Eerste Wereldoorlog het verse brood met paard en wagen de fabriek verliet. In 1925 kwam hij zelf in het bedrijf. Drie jaar later mocht hij, voor het toen astronomische bedrag van 13.000 gulden, een reis maken door de VS om nieuwe marketingmethoden te ontdekken. Co besefte vanaf dat moment het belang van het imago van Verkade als merknaam. Hij stimuleerde de uitgifte van de Verkade-albums met teksten van Jac.P. Thijsse, waarin de bij het beschuit gevoegde plakplaatjes konden worden verzameld. In totaal zouden er tot 1940 meer dan 3 miljoen albums worden uitgevent. Er kwamen een Verkade-kwartetspel, gele biscuittrommels met Oost-Indische kers en beschuitbussen met een bakker met bakkersmuts, die in bijna elke woning te vinden waren. Verder liet hij reclameposters ontwerpen, met tekeningen van kunstenaar Cees Dekker.

In 1931 spendeerde Verkade al 360.000 gulden aan reclame. In die tijd produceerde het bedrijf brood, beschuit, honing en ontbijtkoek. Na de oorlog concentreerde Verkade zich op koekjes en chocolade. In 1960 introduceerde Co Verkade nog knäckebröd in Nederland.
Nadat hij in 1965 het bedrijf verliet, vestigde hij zich in Italië. Later keerde hij terug en ging wonen in Holten. Hij voelde zich nog altijd betrokken bij de fabriek, die in 1990 in handen kwam van het Britse concern United Biscuits.
Vorig jaar – toen hij de 100 al was gepasseerd – sloeg hij de 1^e paal voor het nieuwe Verkade-paviljoen op de Zaanse Schans.

NERGENS IS DE SIGARET HELEMAAL VERDWENEN
Bron: De Volkskrant
Datum: 28-06-08
Vormgever: Karel Hageman

In landen, die Nederland voor zijn gegaan met een rookverbod in de horeca, is de sigaret niet helemaal verdwenen. Maar in veel van deze landen is het aantal rokers wel drastisch afgenomen, zoals in Italië, Frankrijk en Groot-Brittannië.
In Ierland, dat 4 jaar geleden als 1^e Europese land de sigaret verbande uit cafés en restaurants, is het aantal rokers daarentegen juist weer aan een opmerkelijke opmars bezig. In Duitsland zetten cafébazen, ondanks het verbod en de dreiging van hoge boetes, gewoon asbakken voor hun klanten neer. En Spaanse horeca-eigenaren sjoemelen met hun rookruimtes door met tafels te schuiven.

PENSIOEN NAAR 67 JAAR BLIJFT OPTIE
Bron: De Volkskrant
Auteur: Yvonne Doorduyn
Datum: 28-06-08
Vormgever: Karel Hageman

Kabinetsreactie op rapport-Bakker.
Verhoging pensioenleeftijd onvermijdelijk als niet meer mensen aan het werk gaan.
Minister Donner: ‘We hopen, dat het niet nodig zal zijn’.

Gaan er niet snel meer mensen aan het werk, dan is een verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar onvermijdelijk. Dat schrijft het kabinet in reactie op het advies van de commissie-Bakker, waarmee tot 2016 400.000 extra banen moeten worden gerealiseerd. Lukt dat niet, dan wordt de sociale zekerheid onbetaalbaar.
CDA-minister Donner (Sociale Zaken) zei vrijdag in een toelichting, dat het kabinet alles op alles zet om te voorkomen dat verhoging van de AOW-leeftijd noodzakelijk is. ‘We hopen de omstandigheden te scheppen, dat het niet hoeft. Maar als het kabinetsbeleid faalt, dringt de vraag zich op.’ De beslissing over de AOW-leeftijd moet volgens Donner uiterlijk in 2016 worden genomen. ‘Veel andere landen zijn ons al voorgegaan.’
Eerst is het volgens het kabinet zaak, dat werknemers doorwerken tot hun 65^e verjaardag. Nu nog stoppen ouderen gemiddeld op hun 62^e. Om haar doel te bereiken volgt het kabinet het advies op van de commissie, die 2 weken geleden onder leiding van TNT-topman Peter Bakker haar rapport presenteerde. Werkgevers krijgen een korting op sociale premies als ze oudere werklozen in dienst nemen. Ze draaien vanaf 2009 bovendien niet meer op voor de kosten van zieke 55-plussers.
Er komt een ‘doorwerkbonus’ voor werknemers, die langer blijven, en ouderen die niet tot hun 65^e doorwerken gaan een AOW-heffing betalen.
Om meer mensen aan een baan te helpen, komen er loonkostensubsidies, een participatieplicht voor wie langer dan een half jaar in de WW zit, en strengere sancties voor uitkeringsgerechtigden, die niets doen om aan het werk te komen. Ingrepen in het beroepsonderwijs moeten jongeren beter klaarstomen voor de beschikbare vacatures.
Veel van wat Bakker voor de korte termijn adviseert, stond al in het regeerakkoord van Balkenende IV. Nieuw is, dat het kabinet aan de slag gaat met het door de commissie voorgestelde ‘werkbudget’, een potje waarin het spaarloon en de levensloopregeling moeten opgaan en waarmee werknemers zelf tijden van inkomensverlies kunnen overbruggen. Ook is het kabinet positief over het plan, dat bedrijven werknemers die ze willen ontslaan, naar ander werk moeten begeleiden.

Bakker maakt daarmee een einde aan het conflict in het kabinet over de versoepeling van het ontslagrecht – de reden waarom de commissie eind vorig jaar in het leven werd geroepen.
De waarde van het rapport is volgens Donner de verandering van perspectief. ‘Niet werk is schaars, maar werknemers zijn schaars. Niets is beter dan het voorkomen van ontslag.’ Het kabinet benadrukt, dat er ‘geen zekerheden uit beeld mogen verdwijnen, voordat nieuwe zekerheden zijn gecreëerd’. In het najaar komt het met voorstellen.
De regeringspartijen CDA, PvdA en ChristenUnie zijn tevreden, al voelen ze niets voor een hogere AOW-leeftijd. De VVD mist de aanpassing van het ontslagrecht, de SP noemt het kabinet ‘dadenloos’.
Donner onderstreept, dat de brief van het kabinet niet meer is dan een 1^e reactie. ‘Binnen 10 dagen na de presentatie van het rapport kun je ook niet anders verwachten.’

Commentaar van Onans Lemming bij dit artikel:
Hoezo wordt de sociale zekerheid en met name de AOW onbetaalbaar? Dat is een kwestie van prioriteiten stellen. Sta je op de bres voor de sociale zekerheid dan is hij zeker betaalbaar, maar als je hem als sluitpost ziet onbetaalbaar.
Het kabinet vergeet telkens, dat de meeste mensen zich blauw aan premies voor de AOW hebben betaald. Weliswaar in een omslagstelsel, maar dit stelsel veronderstelt solidariteit en dus kun je die solidariteit niet ineens op de helling zetten. De regering doet alsof ze de AOW uit eigen zak moet betalen, maar de werkelijkheid is, dat de mensen zoveel premie hebben betaald, dat ze meteen van alle AOW-aanspraken willen afzien, als ze alle betaalde AOW-premies in één keer, gecorrigeerd voor de inflatie, op hun bankrekening krijgen gestort. Het punt is alleen, dat dit geld er niet is, omdat het kabinet het allang heeft uitgegeven.
De verhoging naar de pensioengerechtigde leeftijd naar 67 jaar is het ei Columbus. Onderzoek heeft namelijk allang uitgewezen, dat met name de laatste jaren voor werknemers het zwaarst zijn en levensverkortend werken. Als je daar nu nog een paar jaar bovenop doet, dan zullen vele mensen in deze laatste jaren het loodje leggen. En dat is het meest ideale voor dit kabinet: wel je hele leven premie betalen, maar als het eindelijk zover is, dat je van je AOW zult gaan genieten, dan hoeft het niet meer, want dan ben je dood. Is dit nier erg zwart-wit gesteld? Nee, lees de onderzoeken er maar op na.
Bos, en dus de PvdA moet helemaal tevreden zijn, want mensen die niet tot hun 65^e blijven doorwerken, moeten een AOW-heffing gaan betalen. De natte droom van Wouter Bos!

SURINAAMSE STER IN BOLLYWOOD
Bron: De Volkskrant
Auteur: Peter de Waard
Datum: 27-06-08
Vormgever: Karel Hageman

Suriname kent al 8 jaar geen nationale Miss-verkiezing. Daarom vond de moeder van de toen 21-jarige in Nederland toerisme studerende Fareisa Joemmanbaks, dat ze in 2006 moest gaan meedoen aan de Miss India Suriname. Fareisa won en een jaar later won ze ook de Miss India Worldwide in de Amerikaanse staat New Jersey.
Ze werd onmiddellijk uitgeroepen tot ambassadrice van Suriname en kreeg een rol aangeboden in een Indiase Bollywood-film. Nu is ze een ster in zowel Suriname als India. Gisteren kwam ze weer naar Nederland, niet om haar studie toerisme alsnog af te maken, maar voor de première van haar film Enternal Love (Saiyan Chitchor), waarin ze een dubbelrol heeft.

miss india suriname 2006

‘Mijn moeder had mij ingeschreven voor die Miss-verkiezing, zonder dat ik er iets van wist. Maar het leek mij wel een uitdaging. Nu ben ik 23 jaar en krijg ineens zoveel kansen. Dan denk je niet meer aan een studie’, vertelde ze in Rotterdam.
De film kent een echt Bollywood-scenario: Fareisa speelt een dorpsmeisje in India. Als een jongen uit de stad arriveert, wordt ze verliefd op hem. Maar het is een onmogelijke liefde, omdat het dorpshoofd, die zelf verliefd op haar is, geen toestemming wil geven. ‘Mijn tegenspeler is een ster uit India, maar er doen ook acteurs uit Nederland mee, onder wie NPS / OPH-presentator Narsingh Balwantsingh. Eigenlijk is de film de 1^e Nederlands / Indiase productie.’

fareisa joemmanbaks - saiyan chitchor

Fareisa Joemmanbaks is nu een van de grootste sterren van Suriname. Ze is onder meer het gezicht van de nationale telefoonmaatschappij Telesur en de populaire Roti-fastfoodketen ‘Roopram Roti’. De première van de film in Suriname werd bijgewoond door president Venetiaan. ‘De afgelopen 15 jaar hadden we in Paramaribo eigenlijk niet eens een fatsoenlijke bioscoop, waar je een rode loper-voorstelling kon houden. Maar nu is er wel een leuke: de Thalia.’

EEN EPIDEMIE, ZEG MAAR, VAN ZEG-MAAR-ZEGGERS
Bron: De Volkskrant
Auteur: Erik van den Berg
Datum: 27-06-08
Vormgever: Karel Hageman

Woensdagochtend, BNR Nieuwsradio, Amerika-deskundige Hans Veldman wordt aan de tand gevoeld over zijn net verschenen boek over John McCain. Wat hij over de kansen van de Republikeinse presidentskandidaat te melden heeft, verwoordt hij in ontspannen zinnen: ‘een reactie zeg maar op de olieprijzen…’, ‘als je kijkt maar zeg maar de direct marketing…’, ‘vóór zeg maar de periode-Bush…’.
Niet erg, spreken doe je tenslotte niet in schoonschrift en alleen een enkeling redt het zonder stoplap. Alleen: in het korte gesprekje loopt het aantal ‘zeg maars’ al snel zo uit de hand, dat ze het zicht benemen op wat de Amerikanist verder nog te melden heeft.
Want dat is het vervelende van stopwoorden. Over een incidenteel ‘eigenlijk’ of ‘absoluut’ struikel je niet (uh-tjes worden er in Hilversum, waar mogelijk, uitgeknipt), maar als de stoplap de zaak overneemt en het hele taalbouwsel infecteert, wordt het penibel.
Veldman is namelijk niet de enige zeg-maar-zegger op radio en tv. De beheptheid begint zulke epidemische vormen aan te nemen, dat het moeilijk wordt nog ongestoord een vraaggesprek te volgen. Want niet alleen de gasten gaan zich aan de nodeloze frase te buiten, presentatoren doen er even enthousiast aan mee: ‘U bedoelt dus, zeg maar, klimaatneutraal?’

zeg maar

Wie zich eenmaal ergert, is verloren. Zodra de oren het gevreesde tussenwerpsel registreren, slaat er een veiligheidsklep in de hersenen dicht, die niets meer doorlaat van het gesprokene. Uitwijken naar de BBC, het oude bastion van welsprekendheid, is geen alternatief, gezien de frequentie waarmee ook daar tegenwoordige zinswendingen als ‘if you like’ en ‘having said that’ worden gebezigd.
Gisterochtend, Radio1: ‘samen met kerken zeg maar de samenwerking zoeken…’, ‘wat zeg maar achter de schermen gebeurt…’, enzovoort.

Een vampierfilm, daar doet het aan denken. Ondoden hebben Hilversum in bezit genomen, terwijl de laatste gezonde luisteraar tracht de omroepbazen te alarmeren – tevergeefs, want die zijn ook allang in zombies veranderd.
Het wachten is op het moment, dat we zelf een fatale beet oplopen, waarna we willoos beginnen mee te zeg-maren. Dokter van Helsing, help!

KINDEROPVANG WORDT VEEL DUURDER
Bron: De Volkskrant
Auteur: Carlijne Vos
Datum: 27-06-08
Vormgever: Karel Hageman

Sharon Dijksma

Staatssecretaris gaat er ten onrechte van uit dat ondernemers prijzen niet verhogen.
Prijzen kinderopvang moeten omhoog vanwege inflatie.
Ouders betalen kosten zelf, omdat het ministerie maximale uurtarief bevriest.

Kinderopvang wordt de komende jaren veel duurder voor ouders, dan staatsecretaris Sharon Dijksma van Onderwijs voorspiegelt. Zij gaat er ten onrechte van uit, dat ondernemers in de kinderopvang hun prijzen niet zullen verhogen. Dit zeggen de ondernemers in de kinderopvang.
‘Het is pure onzin om te veronderstellen, dat de sector de prijzen niet verhoogt’, zegt Pico Kuiper, voorzitter van Branchevereniging ondernemers in de kinderopvang. ‘We hebben te maken met een recordinflatie van 4%, hogere huisvestingskosten en hogere loonkosten. Natuurlijk moeten we die kosten doorberekenen, met zeker enkele procentpunten.’ Staatssecretaris Dijksma maakte vorige week bekend, dat zij het maximale uurtarief van 6,10 euro dat ouders bij het Rijk mogen declareren, de komende 2 jaar wil bevriezen. Het voorstel maakt deel uit van een pakket bezuinigingsmaatregelen.
Volgens de ondernemers in de kinderopvang betekent dit, dat Dijksma de rekening op het bord van de ouders legt. De meeste ondernemers rekenen nu al bijna het maximale uurtarief, 20% zelfs al meer dan 6,10 euro. Elke prijsverhoging komt dus direct voor rekening van de ouders.

sharon dijksma - taalachterstand

‘De aannamen van de staatssecretaris kloppen gewoon niet’, zegt ook bestuurslid Rob Vergeer van de MO-Groep, de grootste brancheorganisatie in de kinderopvang. ‘Met een gemiddeld rendement van 2,2% hebben ondernemers weinig vet op de botten.’
Dijksma werd woensdagavond onder vuur genomen door de oppositie in de Tweede Kamer, omdat ze de kostenstijging voor ouders te ‘rooskleurig’ zou voorstellen. Volgens haar berekeningen betaalt een gemiddeld gezin, met 2 kinderen 2 dagen op de opvang, met een laag inkomen straks 5 euro per maand meer. Modale inkomens gaan 15 euro meer betalen en gezinnen met een inkomen boven de 90 duizend euro 65 euro meer. In werkelijkheid zijn de kosten hoger, omdat de meeste kinderen niet 2, maar 3 dagen naar de opvang gaan.

Volgens de vakcentrale FNV schetst Dijksma een ‘vertekenend beeld’, door uit te gaan van 2 dagen opvang. Kinderen van goedbetaalde 2-verdieners en alleenstaande ouders gaan zelfs vaak 4 dagen naar de opvang. Tweeverdieners met een inkomen van 45.000 euro betalen voor 3 dagen opvang 33 euro per maand meer. Voor 4 dagen opvang betalen 2-verdieners met een inkomen van 75.000 euro bijna 100 euro per maand meer. Gezinnen met een inkomen van 90.000 euro betalen voor vier dagen opvang 125 euro per maand meer, 1.500 euro per jaar, zo rekent de vakcentrale voor in een brief aan de Tweede Kamer.

‘Als de staatssecretaris het uurtarief niet aanpast, wordt het beeld nog minder rooskleurig’, zegt Linda Rigters van FNV. Vooral ouders met de laagste inkomens zijn de klos, als ondernemers de tarieven verhogen tot boven de maximumgrens. ‘De kinderopvang is eigenlijk geen echte vrije markt. Je gaat niet zo snel naar de concurrent. Of er is een wachtlijst of je wilt het je kind niet aandoen opnieuw te moeten wennen in een ander kinderdagverblijf.’

Commentaar van Onans Lemming bij dit artikel:
Dit is de zoveelste verkiezingsbelofte, die de PvdA breekt. Het is maar beter, dat ze de volgende verkiezingen zonder verkiezingsprogramma ingaan, want zoals het nu gaat is het je reinste kiezersbedrog!

SEKSTHERAPIE TBS’ERS MOEDIG EXPERIMENT
Bron: De Volkskrant
Auteur: Anja Sligter
Datum: 27-06-08
Vormgever: Karel Hageman

Tuchtzaak tegen Pompekliniek dient vandaag.

Een 30-jarige oud-tbs’er beschuldigt de Pompekliniek van ontucht tijdens ‘intieme therapie’, waarbij seksuele handelingen werden verricht. Directeur Jos Poelmann is verbolgen. Het was juist ‘een fantastisch experiment, waar we volledig achter stonden’.
Directeur Jos Poelmann is verbolgen over de tuchtzaak die vandaag dient voor het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg (RTG) in Zwolle. Een man (30), die toentertijd in de Nijmeegse kliniek zat, verwijt de psychiater, dat die toestemming heeft gegeven voor een training, waar seksuele handelingen werden verricht, terwijl seks tussen een hulpverlener en een patiënt verboden is. De therapie werd tussen 1995 en 1998 in de Pompekliniek gegeven. Er namen 10 tbs’ers aan deel.
De tbs’er in kwestie wordt in zijn zaak bijgestaan door Tanja Zondervan, een van de oprichtsters van de website Misbruik door Hulpverleners (MdH). Volgens MdH is er sprake van seksueel misbruik. De term intimiteittraining ‘camoufleert de praktijken, die daadwerkelijk plaatsvonden’, aldus Zondervan.

Jos Poelmann bij Pauw & Witteman

‘Deze mevrouw van de website voert een sensationele hetze. Alsof er onder verantwoordelijkheid van de Pompekliniek ontucht met tbs’ers is gepleegd,’ aldus Poelmann. ‘We vonden de intimiteittraining 10 jaar geleden een fantastisch experiment, waar we volledig achter stonden. Samen met de vereniging voor forensische seksuologie hadden we het uitgedokterd en we waren enorm blij een vrouw te vinden, die de hulp wilde verlenen. We hebben er trots in binnen- en buitenland over gepubliceerd en lezingen gehouden. Iedereen was er ook van op de hoogte: de Inspectie van de Volksgezondheid, het ministerie van Justitie en onze eigen commissie van toezicht. Ze hadden wel kritische vragen, maar hebben niets verboden.’
Het experiment, waarbij een lichaamsgerichte trainster zedendelinquenten aanraakte en door hen aangeraakt werd, hoorde helemaal thuis bij de jaren ‘90, analyseert Poelmann. ‘Het was de tijd, dat er nog prostituees in de gevangenis kwamen. We hebben nu een veel bekrompener idee over seks en delinquenten. In die tijd waren we nog een ruimdenkend volk.’
Het ging bovendien om een kleine, selecte groep. Jonge mannen, aldus Poelmann, die nooit een relatie met een vrouw hadden gehad en alleen via een verkrachting tot seks waren gekomen. ‘Dat was hun enige ervaring. In die tijd recidiveerde die groep het meest, nu het minst. Dat komt, doordat er verbeterde methoden zijn met landelijk uniforme richtlijnen; toen hadden we niets. En onze opdracht was en is toch om herhaling van het delict te voorkomen. Dit was een moedig experiment.’

Jos Poelmann

In de training deden de mannen positieve ervaringen op, maar moesten ze ook leren de grenzen van de vrouw te accepteren. ‘Er was geen sprake van een coïtus.’ Maar dat was ook de enige grens in de sessies, beschrijft een artikel uit 2002 in het International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology.
De klager in de tuchtzaak tegen de tbs-kliniek stelt, dat misbruik is gemaakt van zijn vertrouwen. Hij voelde zich eenzaam, de intimiteittraining bood een mogelijke oplossing. Maar in plaats van hem bescherming te bieden, confronteerde de kliniek hem met grensoverschrijdend gedrag.
Er was geen mogelijkheid de training te weigeren, meldt Misbruik door Hulpverleners. ‘Niet deelnemen aan een door de kliniek voorgestelde behandeling kan in de tbs al gauw tot de conclusie leiden, dat een patiënt niet behandelbaar zou zijn. Niet behandelbare patiënten kunnen relatief gemakkelijk naar de longstay worden doorgeschoven’.

De Pompekliniek stopte met de intimiteittrainingen, toen de trainster ermee ophield. Poelmann: ‘Ze bleek onvervangbaar.’ Tezelfdertijd veranderden het Nederlandse klimaat rond tbs en de moraal omtrent seks. Verbale gedragstherapie was in opmars.
Bovendien verviel een deelnemer in herhaling. ‘1 op de 10 is natuurlijk niet zo veel, maar het legde een smet op de training.’
Poelmann is ervan overtuigd, dat de deelnemers baat hebben gehad bij het geleerde. Dat baseert hij ook op het gegeven, dat niemand reageerde op de oproep om te klagen op de site van MdH. ‘Zelfs niet anoniem’. En de man van de klacht bij het tuchtcollege was eerst blij met de training. ‘Dat staat zwart op wit.’ Hij zit als enige van de deelnemers nog in een tbs-kliniek.

Commentaar van Onans Lemming bij dit artikel:
Onns Lemming – toch typisch een kind van de jaren ’60, die niet wars waren van experimenten – kijkt toch ook wat raar aan tegen deze íntimiteittraining’. Overal waar een hiërarchische verhouding bestaat tussen 2 personen (leerling-leraar, patiënt-dokter, secretaresse-directeur) is sexuele intimiteit in principe af te keuren. Het hek is natuurlijk helemaal van de dam, als zou blijken, dat deze psychiater in zijn privé-gesprekken ook deze intimiteittraining tot grote hoogte wist te verheffen. Of zou Jos Poelmann dat ook moedig noemen?
Hij (de klager) zit als enige van de deelnemers nog in een tbs-kliniek. Wat is dit voor een rare constatering? Wat heeft dit hier mee te maken? De lezer kan hierdoor alleen maar de indruk krijgen, dat de man niet helemaal goed bij zijn hoofd is.

FJODOR DOSTOJEVSKI (1821 – 1881)
Bron: Wikipedia
Datum: 29-06-08
Vormgever: Karel Hageman
Fjodor Michajlovitsj Dostojevski wordt op 11 november 1821 in Moskou geboren. Hij is een Russisch schrijver en publicist, een van de meest bekende auteurs uit de Russische literatuur. Hij wordt gerekend tot de z.g. Realistische School in Rusland, hoewel zijn werk zich van veel andere realisten onderscheidt door het wijsgerig gehalte en de dominerende dialoogvorm. Hij laat een omvangrijk oeuvre na.
Hij wordt onder meer beroemd door zijn boeken De gebroeders Karamazov, Misdaad en straf en De idioot. Hij schrijft in een typerende, gehaaste stijl, met veel nadruk (emfase) en beklemtoning en met gebruik van herhalingen. Veel van zijn belangrijkste personages zijn mensen, die lijden en vernederd worden vanwege hun gepassioneerdheid. Hij heeft zelf epilepsie. Naar eigen zeggen is dit van invloed geweest op zijn werk.

Jeugd
Dostojevski’s vader stamt af van een familie, die eens behoorde tot de oude, maar kleine Litouwse adel. Zijn grootvader was hoofdpriester in de Geünieerde Russische Kerk in het Slowaakse Bratislava. In plaats van te kiezen voor de kerkelijke carrière, besluit Dostojevski’s vader naar Moskou te trekken, rond 1818, en medicijnen te studeren. Zijn moeder heeft als koopmansdochter een voor meisjes van die klasse ongewoon brede culturele opvoeding genoten.
In 1821 verhuist het gezin naar het Marinski-Ziekenhuis voor de Armen, een filantropische instelling, waar ze gaan wonen, en waar Fjodor, 1 van de 7 kinderen, wordt geboren. Hij groeit op in een gezin met privé-personeel. In 1831 koopt dokter Dostojevski een vervallen dorpje, met 100 mannelijke lijfeigenen, niet alleen om te kunnen overheersen, maar ook om zijn gezin ’s zomers frisse lucht en vrijheid te geven. Terug thuis moet er hard worden gestudeerd. Vader Dostojevski geeft zelf Latijn, met de ‘ijzeren drill’.
In 1837 vertrekt het gezin naar Sint-Petersburg. Zijn vader wordt opvliegender, en op de nieuwe school zien de jongens hoe rijkere geprivilegieerden voorrang genieten. Op 16-jarige leeftijd verliest Fjodor zijn moeder, die overlijdt aan tuberculose, en moet hij naar de militaire academie, die hij 3 jaar lang verafschuwt. Zijn vader wordt 2 jaar, nadat hij de dienst heeft verlaten, op een klein landgoed van Moskou door een groep lijfeigenen vermoord, uit wraak voor de slechte behandeling. Dat bezorgt de jonge Dostojevski een enorm schuldgevoel, omdat hij zijn heetgebakerde, norse en achterdochtige vader al vaak dood had gewenst.
Na zijn studies aan de militaire ingenieursschool van Sint-Petersburg neemt hij actieve dienst als tekenaar bij het Sint-Petersburgse ingenieurscommando of corps van de genie. Een jaar later wordt hij ontslagen, maar ondertussen is hij begonnen met het vertalen van werken van Honoré de Balzac en George Sand. Hij krijgt een aanstelling als officier, maar in 1844 neemt hij ontslag, om zich geheel aan het schrijven te kunnen wijden. Met zijn 1^e roman, Arme mensen, oogst hij in 1845 al meteen succes. Kort daarop schrijf hij een 2^e roman, De dubbelganger, die in 1846 verschijnt.

Foto van Dostojevski

Siberische jaren
Dostojevski leeft in de tijd van het Russische tsarendom. Lijfeigenschap bestaat dan nog. Zijn aanwezigheid in 1849 bij een bijeenkomst van de socialistisch getinte en idealistische Petrasjevskigroep, die pleit voor afschaffing van dat systeem, wordt door een van de agenten van de tsaar genoteerd. Op 23 april 1849 wordt hij gearresteerd en veroordeeld tot de dood door het vuurpeloton. Net voor het moment van executie (mogelijk een schijnexecutie) krijgt hij gratie en krijgt hij in plaats daarvan 4 jaar dwangarbeid in Siberië. Daarna moet hij in dienst en wordt hij nog een aantal jaren verbannen naar Semipalatinsk. Een aantal van zijn boeken getuigt van de verschrikkingen, die hij in de werkkampen meemaakt.
Zijn Siberische jaren gebruikt hij, om vanuit een atheïstische stellingname het christendom te onderzoeken. Het Nieuwe Testament is de enige literatuur, die hij daar tot zijn beschikking heeft en uiteindelijk verzoent hij zich met het christelijk geloof. Hij schrijft in zijn latere leven: Mijn hosanna komt voort uit de vuurproef van de twijfel.
In 1854 zit zijn dwangarbeid erop en moet hij als gewoon soldaat in militaire dienst. In die tijd overlijdt de vrouw van Tsaar Nicolaas I en nadat hij een ode aan haar heeft geschreven, wordt hij bevorderd tot onderofficier. In 1857 trouwt hij met Maria Isajeva. In april 1858 wordt hij op medische gronden ontslagen uit militaire dienst. Hij vestigt zich eerst in Tver in het westen van Rusland. In 1859 mag hij terug naar Sint-Petersburg. Vanaf dat moment komt er vaart in zijn literaire carrière.

Dostojevski, 1879

Winterse notities in Parijs
Zijn literaire rentrée maakt Dostojevski met Oompjes droom en Het dorp Stepantsjikovo en zijn inwoners (1859). In 1861 volgen De vernederden en vertrapten en Aantekeningen uit het dodenhuis, naar aanleiding van zijn tijd in de werkkampen. Vooral met dat laatste autobiografische verhaal over zijn helse Siberische dwangarbeid, verwerft hij grote roem. Het eerste gedeelte van Aantekeningen… wordt in september 1859 gepubliceerd in ‘De Russische Wereld’.
In 1861 wordt hij redacteur van het tijdschrift De Tijd, dat hij samen met zijn broer Michail heeft opgezet en uitgeeft. In dat tijdschrift publiceert hij later ook de Winters notities over zomerse indrukken, een journalistiek reisverslag met kritische en ironische passages over het leven in het Westen. Hij bezoekt in 1862 onder meer Parijs, waar hij op dezelfde wijze als vreemdeling behandeld wordt als de Amerikaanse schrijver Saul Bellow in 1948, die er Dostojevski las.
Dostojevski vertrekt naar het Westen om uit te zoeken in welke mate de Europese ideeën (die van Saint-Simon, Fourier en Sébastien Cabet), waarmee hij heeft geflirt en waar hij z’n ballingschap aan te danken had, nu werkelijk toegepast worden. Zijn bezoek is bovendien beïnvloed door zijn Slavofilisme en zijn contact met Alexander Herzen, de meest invloedrijke Russische balling in Europa. Herzens standpunten komen een aantal keer terug in zijn werk.
Het burgerlijke Frankrijk, dat hij aantreft, wekt zijn diepste haat op:

‘De westerling spreekt van broederschap als de grote drijvende kracht achter de mensheid, maar begrijpt niet, dat je onmogelijk broederschap kunt bereiken, als die in werkelijkheid niet bestaat … Broederschap ligt niet in de Franse aard, of meer algemeen, niet in de westerse aard. In plaats daarvan zie je een individualistisch principe, een afzonderingsprincipe, een principe louter gericht op zelfbehoud, op persoonlijk gewin, op zelfbeschikking, gericht op het ik tegen de hele natuur en de rest van de mensheid als een onafhankelijk, autonoom principe dat geheel gelijk en gelijkwaardig is aan alles wat erbuiten staat.’

Hij wijst het individualisme niet helemaal af, alleen de westerse vorm, en hij wijst op een ‘hoger individualisme van vrijwilige, welbewuste zelfopoffering zonder enige dwang van buitenaf, van je hele zelf ten bate van alle anderen’. In de Franse kleinburgerlijkheid ziet hij het verraad aan zijn idee van de belangrijkste beloften van de moderne tijd. De centrale idee van Dostojevski is : ‘Laten we tonen wie we zijn in al onze aangeboren lompheid. Geen maskers meer !’ Zijn reis naar Frankrijk zal ook De Gebroeders Karamazov sterk beïnvloeden.

Annus horribilis 1864
In 1863 wordt het blad Vremja opgedoekt. De gebroeders Dostojevski geven het in 1864 een vervolg als Epocha. Zijn Dagboek van een schrijver verschijnt in 1864 in afleveringen in dat laatste blad en van 1873-1874 in het blad De Burger, waar hij ook redacteur van is. In 1876 verschijnt het dagboek voor het eerst in boekvorm.
In 1863 heeft hij een passionele, maar complexe relatie met Apollinarija Soeslova, de hooghartige, hypersensuele en ‘infernale’ vrouw, die model staat voor verschillende figuren in zijn oeuvre. Met haar, en zijn passie voor het roulettespel, leert hij de diepten in zijn ziel en bestaan kennen. Hij is en blijft, zoals Alexander Herzen over hem schrijft, ‘een tamelijk naïeve, onzekere man, maar alleraardigst, een geniale mozaïek’.
1864 is het annus horribilis voor Dostojevski. In april 1864 overlijden zowel zijn vrouw als zijn broer, die grote schulden achterlaat. Van de speeltafels in Bad Homburg, waar hij alles op het spel zet, wordt hij teruggeroepen naar het sterfbed van de vrouw, met wie hij, sinds zijn militaire dienst in Siberië, ongelukkig getrouwd is geweest. De 16^e april, de dag na haar dood, schrijf hij : ‘De ander liefhebben als jezelf is onmogelijk. Het Ego houdt hem tegen. Slechts Christus was hiertoe in staat, maar Christus is een voortdurend en eeuwig ideaal.’
De schrijver neemt de schulden van zijn broer over, evenals de zorg voor het gezin van zijn broer. Door dit alles raakt hij zelf in geldnood. In een poging gevangenisstraf wegens schulden te voorkomen tracht hij tevergeefs een idee voor een roman, die De dronkaard zou heten, te verkopen. In 1865 sluit hij een contract met de dubieuze uitgever en speculant Stellovski, waarin bepaald is, dat als Dostojevski niet vóór 1 november 1866 een roman af zou hebben, de uitgever 9 jaar lang elke letter, die de schrijver produceert, naar eigen goeddunken en zonder honorering mag gebruiken en publiceren. De roman komt gelukkig op tijd af en kreeg als titel De Speler. Het verschijnt uiteindelijk in 1868.
Eind juli 1865 vertrekt hij weer naar de roulettetafels in het Westen, maar na 5 dagen in Wiesbaden, is hij alles kwijt. Alleen door een lening van de Russische schrijver Toergenjev en een Russische priester kan hij in oktober 1865 terug naar Sint-Petersburg. Daar schrijft hij Herinneringen uit het ondergrondse, door Dr. M.A. Lathouwers omschreven als ‘een Apocalyps van de vrijheid en het irrationele in de menselijke existentie’ (Lathouwers, M.A.: Dostojewskij, Desclée De Brouwer, 1968).
De Speler schrijft hij in minder dan 4 weken, met hulp van zijn nieuwe secretaresse Anna Snitkina (25 jaar jonger dan de schrijver), met wie hij in 1867 trouwt, kort na zijn krachtdaad. Hiermee begint voor hem de beste periode van zijn leven, die ruim 14 jaar zal duren, tot aan zijn dood in 1881. In deze 14 jaar schrijft hij zijn belangrijkste werken. Anna zal hem tot zijn dood de nodige zielenrust bezorgen. Een jaar later vluchten ze weer naar het buitenland (Dresden, Zwitserland en Florence) voor de schuldeisers.

Misdaad en straf
In 1866 is zijn 1^e grote roman Misdaad en straf (vroeger vanuit het Duits in het Nederlands vertaald als Schuld en boete), in delen gepubliceerd in De Russische Bode.
Deze roman, die gaat over de psychologie van het kwaad, brengt hem ook internationale erkenning. In Misdaad en Straf begaat de hoofdfiguur Raskalnikov een moord, maar zijn misdaad gaat niet gepaard met een schuldgevoel. Hij vindt immers, dat hij het recht had een oude vrouw, een woekeraarster, een maatschappelijke parasiet die niets meer te betekenen had, ten behoeve van een hoger doel uit de weg te ruimen. Pas enige tijd na de moord en mede door een tweede moord die hij – door omstandigheden – heeft moeten plegen begint Raskalnikov zijn geweten te knagen en gaat hij onder invloed van Sonja beseffen, dat hij schuld heeft. Hij is schuldig en verdient een straf.
In het buitenland schrijft hij de romans De idioot en De eeuwige echtgenoot en komt hij een heel eind met Boze geesten. In de zomer van 1871 is hij weer terug in Sint-Petersburg; daar schrijft hij de laatste delen van zijn oeuvre.
Sterker dan ooit is hij in deze tijd jaloers op de voorspoed van zijn populaire tijdgenoten Toergenjev, Gontsjarov en Tolstoj. Hij staat diep in de schuld bij zijn uitgever, zeker nadat De idioot geen kassucces is. Hij smeekt voortdurend om geld, maar schrijft tegelijk, dat hij nooit de belofte wil breken, dat hij nooit op bestelling zal schrijven.
Toch staat hij in augustus-september 1871 in een goed blaadje bij de reactionaire regering, na de publicatie van de 1^e fragmenten van Boze geesten; volgens Dostojevski een ‘bijna historische studie over de gevolgen van de scheiding van de Russische intellectuelen van de Russische massa’s’.
Ondertussen doet hij waar hij goed in is: schrijven. De jongeling wordt gepubliceerd in 1875, De zachtmoedige in 1876 (gepubliceerd als zelfstandig verhaal in Dagboek van een schrijver) en De droom van een belachelijk mens in 1877.

De gebroeders Karamazov
Ondertussen is hij aan zijn meesterwerk. De gebroeders Karamazov, begonnen. De beide delen van de roman worden in 1879 en 1880 gepubliceerd. Het disharmonisch gezin Karamazov komt rond augustus 1866 voor het eerst voltallig samen bij hun vader Fjodor. Hij heeft niet omgekeken naar zijn 3 zonen Dmitri, Ivan en Aleksei, na het sterven van hun moeder. Aleksei wil het graf van zijn moeder zien en in het klooster treden, Dmitri heeft ruzie met zijn vader over een erfeniskwestie en Ivan heeft een oogje op de verloofde van Dmitri. De echte dynamiek van het verhaal komt pas op gang, als vader Fjodor en zoon Dmitri een bittere strijd uitvechten voor de femme fatale Groesjenka.
De grootinquisiteur van Sevilla is het beroemdste hoofdstuk van De gebroeders Karamazov en wordt algemeen beschouwd als een hoogtepunt in de wereldliteratuur. In een lange monoloog verdedigt de grootinquisiteur van Sevilla tegenover Jezus Christus de idee, dat enkel de principes van de duivel leiden naar de universele eenwording van de mensheid: Geef de mens brood, beheers zijn geweten en heers over de wereld. Jezus beperkt zich tot een kleine groep van uitverkorenen; de katholieke kerk echter heeft zijn werk verbeterd en richt zich al eeuwen naar alle mensen. De kerk heerst over de wereld in naam van God, maar met de principes van de duivel. Jezus maakte de fout om een te hoge dunk van de mens te hebben.
Dostojevski onderneemt zelf een spirituele zoektocht naar de zin van het leven. Hij concludeert, dat het westerse christendom decadent geworden was en dat het zuiverste christendom gezocht moet worden bij de Russisch-Orthodoxe Kerk.

Nadagen
In zijn latere jaren krijgt Dostojevski grote roem als spreker. Met name zijn toespraak in Moskou, bij de onthulling van het standbeeld van Poesjkin, maakt zoveel emoties los bij de toehoorders, dat de kranten er de volgende dag vol van staan.
Op 9 februari (28 januari volgens de Juliaanse kalender, zie Gregoriaanse kalender) 1881 overlijdt hij in Sint-Petersburg aan een longbloeding. Zijn dood veroorzaakt nationale rouw.

Grafmonument van Dostojevski in Sint Petersburg

Invloed van zijn werk
Dostojevski’s werk heeft de 20^e eeuwse literatuur, en een aantal bewegingen binnen de filosofie en psychologie van de 20^e eeuw, sterk beïnvloed. Hij geeft in zijn werk blijk van een genuanceerd begrip van de menselijke psychologie, met sterk gedramatiseerde scènes in zijn werk, waar zijn personages, in een verhitte atmosfeer, zich passioneel uitleven in Socratische dialogen, maar dan op z’n Russisch.
De Godsvraag, het probleem van goed en kwaad en het lijden van de onschuldige mens komt de lezer van Dostojevski’s werk telkens weer tegen. Tussen zijn personages vindt de lezer bescheiden en zelf-kritische Christenen (zoals Prins Myshkin, Sonja Marmeladova, Aleksei Karamazov), zelfvernietigende nihilisten (zoals Svidrigailov, Smerdjakov, Stavrogin, de Ondergrondse Mens), de cynische losbandelingen (zoals Fjodor Karamazov) en rebelse intellectuelen (Raskolnikov, Ivan Karamazov).
Dostojevski’s personages worden gedreven door ideeën, eerder dan door platvloerse biologische of sociale drijfveren. Ze zijn, eerder dan realistische voorstelling, meer een symbolisering van de ideeën die ze vertegenwoordigen. Dostojevski wordt daarom wel eens geciteerd als een van de voorlopers van het Literair Symbolisme.
Dostojevski’s romans zijn sterk samengevat in tijd. Soms gebeurt het gros van de gebeurtenissen in één roman in slechts een paar dagen. De personages zijn weinig tijdsgebonden, maar eerder een afspiegeling van spirituele waarden en dus per definitie tijdloos, waardoor Dostojevski’s romans ook die kant opgaan. Andere thema’s, die voortdurend terugkomen, zijn zelfmoord, verloren eer, ineengestorte familiewaarden, spirituele verpaupering door lijden, verwerping van het Westen en bevestiging van de Russische Orthodoxie en het Tsarisme.
Hoewel Dostojevski’s werk door Bakhtin polyfonisch genoemd werd, is zijn werk niet in één en amper in meerdere hokjes te vangen. Het oefent invloed uit op uiteenlopende stromingen van de 20^e eeuwse literatuur, existentialisme en expressionisme in het bijzonder. Samen met Nietzsche staat Dostojevski symbool voor het literair modernisme.

Standbeeld van Dostojevski in Omsk

Fjodor Dostojewski

1818 Zijn vader gaat medicijnen studeren in Moskou
1821 Het gezin verguist naar het Marinski-Ziekenhuis
1821 Geboren op 11 november in Moskou
1831 Zijn vader koopt een dorpje met 100 mannelijke lijfeigenen
1837 Het gezin verhuist naar Sint-Petersburg
1837 Zijn moeder overlijdt aan tuberculose
1844 Neemt ontslag uit dienst
1845 Verschijning van zijn 1^e roman Arme Mensen
1849 Wordt ter dood veroordeeld, omdat hij tegen lijfeigenschap is
1850 Krijgt gratie en wordt verbannen naar Siberië
1854 Einde van zijn dwangarbeid in Siberië
1854 Moet als gewoon soldaat in militaire dienst
1857 Trouwt met Maria Isajeva
1858 Wordt ontslagen uit militaire dienst
1858 Gaat in Tver wonen
1859 Keert terug naar Sint-Petersburg
1861 Wordt redacteur van het tijdschrift De Tijd
1862 Brengt een bezoek aan Parijs
1863 Het blad Vremja wordt opgedoekt
1863 Krijgt een relatie met Apollinarije Soeslova
1864 Hij richt het blad Epocha op
1864 Overlijden van zijn vrouw
1864 Overlijden van zijn broer
1865 Sluit een contract met Stellovski
1865 Vertrekt voor enige tijd weer naar Duitsland
1865 Keert in oktober terug naar Sint-Petersburg
1866 Verschijning van zijn 1^e grote roman Misdaad en straf
1867 Trouwt met Anna Snitkina
1868 Publicatie van De idioot

1872 Publicatie van Demonen (Boze Geesten)
1879 Verschijning van het 1^e deel van De gebroeders Karamazov
1880 Verschijning van het 2^e deel van De gebroeders Karamazov
1881 Overlijdt op 9 februari in Sint-Petersburg aan een longaandoening

Boeken van Dostojevski

1845 Arme mensen
1846 Meneer Prochartsjin (kort verhaal)
1846 De dubbelganger
1847 Een roman in negen brieven (kort verhaal)
1847 Polzoenkov
1847 The Landlady (kort verhaal)
1848 The Jealous Husband (kort verhaal)
1848 Witte nachten (kort verhaal)
1848 Het kerstfeest en de bruiloft (kort verhaal)
1848 Een schuchter hart (kort verhaal)
1848 Een eerlijke dief (kort verhaal)
1849 De verstotene
1849 De kleine held (kort verhaal)
1859 Het dorp Stepantsjikovo en zijn bewoners
1861 De vernederden en vertrapten
1860-62 Herinneringen uit het Dodenhuis
1862 Een nare geschiedenis (kort verhaal)
1863 Winterse opmerkingen over zomerse indrukken (kort verhaal)
1864 Aantekeningen uit het ondergrondse
1865 De krokodil (kort verhaal)

1866 Misdaad en straf (ook wel: Schuld en boete)
1868 De Speler (1868)
1868 De idioot
1870 De eeuwige echtgenoot
1872 Demonen (ook wel: Boze geesten)
1873 Bobok (kort verhaal)
1873-81 A Writer’s Diary
1875 De jongeling
1876 De zachtmoedige
1876 The Peasant Marey (kort verhaal)
1876 The Heavanly Christmas Tree (kort verhaal)
1876 Dagboek van een schrijver
1876 A Gentle Creature (kort verhaal)
1877 De droom van een belachelijk mens
1877 Oom’s droom (kort verhaal)
1879-80 De gebroeders Karamazov
1956 Verzamelde werken deel 5 (Van Oorschot)
1956 Verzamelde werken deel 2 (Van Oorschot)
1956 Verzamelde werken deel 8 (Van Oorschot)
1957 Verzamelde werken deel 3 (Van Oorschot)
1957 Verzamelde werken deel 4 (Van Oorschot)
1958 Verzamelde werken deel 1 (Van Oorschot)
1959 Verzamelde werken deel 7 (Van Oorschot)
1960 Verzamelde werken deel 10 (Van Oorschot)
1960 Verzamelde werken deel 6 (Van Oorschot)
2005 Verzamelde werken deel 9 (Van Oorschot)
2007 De broers Karamazov (Van Oorschot)

MISDAAD EN STRAF
Datum: 27-6-08
Auteur: Karel Hageman

Titel: Misdaad en Straf
Auteur: F.M. Dostojevski
Vertaling: Jan Meijer
Pagina’s: 572
Druk: 8e, gebonden
Prijs: 37,50 euro
Uitgever: Van Oorschot
ISBN 9789028204065

MISDAAD EN STRAF GEEN VAKANTIEBOEK
Bron: NRC-Next
Datum: 27-06-08
Vormgever: Karel Hageman

Perov: Dostojevski, 1872

The Times heeft critici en schrijvers gevraagd, welke boeken het minst geschikt zijn om met vakantie mee te nemen. ‘Ik ben er zeker van dat het boek Misdaad en Straf van Dostojevski goed is om mee te nemen op een zelfmoordweekeinde naar Siberië, een soort van Karamazov zonder de grappen. Maar alstublieft niet voor tijdens een vakantie’, aldus columnist Simon Jenkins van The Times.

Commentaar van Onans Lemming bij dit berichtje:
Hier staat Onans Lemming wel van te kijken, want voor hem is het hét ultieme vakantieboek. Hij heeft het in zijn jonge jaren op een liftvakantie met rugzakken naar Sicilië voor het eerst gelezen en vond het meteen een meesterwerk. De redenen om Misdaad en Straf mee te nemen op vakantie waren, dat hij erg van de Russische schrijvers hield, de Van Oorschot-reeks fantastisch was (met een uitstekende vertaling van Jan Meijer) en last but not least, hij kon maar één boek meenemen in zijn rugzak en bovendien mocht dit niet te groot en te zwaar zijn. De dundruk uit de Van Oorschot-reeks voldeed hier in alle opzichten aan: het was dundrukpapier, niet groot, bijna 600 bladzijden en het viel op elke pagina mooi open.

Maar terug naar de inhoud van het boek. Het gaat over jonge een student, die in de 19^e eeuw in Sint Petersburg studeert. Hij vindt zichzelf geniaal en denkt, dat de wereld nog veel aan hem zal hebben. Helaas heeft hij echter nauwelijks geld om zijn studie te betalen en daarom vermoordt hij een oude woekeraarster, die toch alleen maar bezig was arme sloebers uit te zuigen. Naast deze moord was hij echter ook genoodzaakt de zus van de woekeraarster te vermoorden, die erg aardig was. Aanvankelijk heeft hij vrede met deze dubbelmoord. Hij had nu geld om verder te studeren en dat de oude woekeraarster niet meer leefde, daar werd de wereld alleen maar beter van. Dat hij helaas de aardige zus ook moest vermoorden, was een pijnlijke bijkomstigheid.

Langzamerhand krijgt hij echter steeds meer gewetenwroeging. Was hij wel zo geniaal? Was de oude woekeraarster wel zo slecht? Had dat met die zus niet anders gekund? Rationeel kon hij dit nog wel recht breien, maar psychisch gaat hij er steeds meer aan onderdoor. De geestelijke nood wordt op een gegeven ogenblik zo groot, dat hij zich vrijwillig bij de politie meldt, de 2 moorden opbiecht en opgelucht hoort, dat hij voor 8 jaar naar Siberië wordt verbannen.
Uiteraard zijn er nog allemaal bijfiguren, die ook allemaal even interessant zijn en buitelt de ene interessante wereldbeschouwing over de nader, maar wat Onans Lemming betreft gaat het boek vooral over deze moord.

Wat maakt dit boek nu zo geweldig? Het gaat natuurlijk niet over de belevenissen van een student, maar het leven van deze student staat symbool voor de rol van de staat. Deze student vindt zichzelf geniaal en in het belang van de mensheid vermoord hij de woekeraarster. De staat vindt eveneens, dat zij de enige is, die precies weet wat goed voor de burger is en daarom harde maatregelen moet nemen om haar doelstellingen te bereiken. Dat daarbij totaal onschuldige slachtoffers vallen – de aardige zus van de woekeraarster – is spijtig, maar onvermijdelijk. Rationeel kun je dit voor jezelf nog wel begrijpelijk maken, maar psychisch gaat iedereen hier vroeg of laat aan onderdoor. Een conclusie, die hoop geeft.
Waarom heeft Dostojevski dan niet een boek geschreven over de rol van de staat? Omdat in zijn tijd kritiek op de staat uiterst gevaarlijk was. Je kreeg dan meteen een enkele reis Siberië. Dostojevski wist hier alles van, want hij werd om zijn uitlatingen en geschriften (hij was bijvoorbeeld voor het afschaffen van het lijfeigenschap) in 1849 ter dood veroordeeld door het vuurpeleton (hij kreeg op het allerlaatste moment gratie), hij heeft 4 jaar lang dwangarbeid verricht in Siberië en hij is een aantal jaren verbannen naar Semipalatinsk. Hij was dus wel genoodzaakt zijn kritiek een literaire vorm geven.

Het boek zal nooit verouderen, omdat je het daarvoor te gemakkelijk kunt actualiseren. Laten we de oorlog in Irak als voorbeeld nemen. Bush is ervan overtuigd, dat hij de enige is, die de kwaadaardigheid van Saddam Hussein kan doorgronden. Hiermee is hij te vergelijken met de geniale student van Dostojevski. Vervolgens meent Bush, dat hij het recht heeft, misschien zelfs wel de plicht, om met álle middelen ervoor te zorgen, dat Saddam Hussein wordt gedood. Dit is te vergelijken met de moord op de woekeraarster. Alle middelen zijn voor Bush: volstrekt verkeerde weergave van de feiten, het demoniseren van de mensen die het niet met hem eens zijn, een voorstelling geven dat Saddam Hussein spoedig chemische raketten op ons af zal afvuren enz.enz. (Bij de student lag het wat eenvoudiger: hij had alleen maar geld nodig om zijn studie te voltooien). Uiteindelijk leidde dit dan ook tot zoveel bombardementen op Irak, dat er honderdduizenden onschuldige slachtoffers vielen (denk aan de sympathieke zus van de woekeraarster).
Maar nu de moraal van dit boek: rationeel kan de student het nog wel aan, maar psychisch gaat hij er aan onderdoor. Zal dit ook met Bush gebeuren? Nog steeds beweert Bush, dat de oorlog in Irak een groot succes is, maar in zijn bed moet hij toch ook steeds vaker denken: heb ik het wel zo goed gezien?, heb ik er wel goed aan gedaan Irak binnen te vallen?, was al deze misleiding wel terecht?, was Saddam Hussein wel zo verderfelijk?, enz.
Als de oorlog in Irak het boek van Dostojevski helemaal volgt, dan meldt Bush zich over 5 jaar bij het Internationaal Gerechtshof voor Oorlogsmisdaden en is opgelucht, dat hij 10 jaar gevangenisstraf krijgt voor misdaden tegen de menselijkheid, omdat hij alleen nog in de gevangenis z’n gemoedsrust weer terug kan krijgen.