SPREEKWOORDEN ONTLEEND AAN DE BIJBEL
Auteur: Karel Hageman
Datum: 12 augustus 2006
Met dank aan Nederlandse spreekwoorden en gezegden van Dr.F.A.Stoett

Abraham gezien hebben
De vijftig gepasseerd zijn, niet jong en onervaren meer zijn.
Zinspeling op Joh. 8:57: ‘De Joden dan zeiden tot Hem: Gij hebt nog geen vijftig jaren, en hebt Gij Abraham gezien?

Zo arm als Job
Zeer arm.
Naar de hoofdpersoon van het boek Job, het 18^e boek van het Oude Testament, waarin verteld wordt hoe aan deze man Job, die zeer rijk en voorspoedig was, onder Gods toelating door Satan alles ontnomen werd. Desondanks kwam hij niet in opstand tegen God.

Hij is de Benjamin
De jongste thuis zijn.
Benjamin was de jongste zoon van de aartsvader Jacob en de lieveling van het gezin.

Drinken als een Tempelier
Overmatig drinken.
In de laatste tijd van het ontstaan der orde van de Tempeliers, werden ze beschuldigd van allerlei ondeugden, waaronder dronkenschap.

Ter elfder ure
Op het laatste ogenblik, terwijl de tijd dringt.
In Matth. 20:1-16 wordt verteld over een eigenaar van de wijnberg dat hij ter elfder ure nog arbeiders huurde tegen hetzelfde loon, dat hij anderen beloofd had.

In gezegende omstandigheden verkeren
Zwanger zijn.
De zwangerschap is een blijk van de zegen die op het huwelijk rust, want kinderen zijn een zegen des Heren.

Niet van gisteren zijn
Goed op de hoogte zijn. Bij de pinken zijn. Bij de hand zijn.
Job 8:9: Want wij zijn gisteren, en weten niet.

Zijn handen in onschuld wassen
Geen schuld hebben aan iets. Alle verantwoordelijkheid van zich afwerpen.
Het is ontleend aan de handenwassing van Pilatus. Matth. 27:24.

Vandaag Hosanna, morgen kruist men hem
Iemand eerst toejuichen en hem spoedig daarna verguizen.
Ontleend aan de lijdensgeschiedenis van Jezus.

Van het houtje zijn
Rooms-Katholiek zijn.
Behoren tot degenen die het kruishout, als teken der verlossing, hoog vereren.

Vette en magere jaren
Tijden van voorspoed en tegenspoed.
Zinspeling op de tijd die Jozef in Egypte doorbracht met vruchtbare (vette koeien) en onvruchtbare (magere koeien) jaren.

Jeremiades
Telkens herhaalde, vervelende en veelal overbodige klachten.
Het komt uit het bijbelboek de ‘Klaagliederen van Jeremia’, waarin deze profeet klaagt over het lot van Jeruzalem.

Jobstijding
Een zeer slecht bericht.
Komt uit het bijbelboek Job.

Aan de Joden overgeleverd zijn
In slechte handen vallen.
Jezus werd overgeleverd aan de Joden, die hem kwelden en mishandelden.

’t Is hier een Jodenkerk
Door elkaar schreeuwen. Tegelijk spreken.
In de Joodse kerken worden veel gebeden half zingend gezegd. De een doet dit sneller en luider dan de ander.

Het is een Joodje
Iets dat niet helemaal gaaf meer is, niet heel meer is, waar een stukje van af is.
Het is ontleend aan het bij de Joden rituele gebruik van de besnijdenis.

Dat mag Joost weten
Dat mag de drommel weten. Dat mag de duivel weten.
Joost was vroeger een andere benaming voor de duivel.

Een Judas
Een verrader. Een valse vriend.
Judas was de discipel die Jezus verraadde en aan de Joden overleverde.

Met Sint Juttemis
Nooit.
Sint Jutte is een niet voorkomende, verzonnen heilige.

Het gouden kalf aanbidden
Onderdanige hulde aan rijke lieden bewijzen. Met heel zijn hart aan rijkdom hechten.
Toespeling op het gouden kalf, dat de Joden aan de voet van de berg Sinai aanbaden.

Een stem in het kapittel hebben
Ook wat te zeggen hebben.
Een kapittel betekent een vergadering van kloosterlingen.

Hij is in de kerk geboren
Iemand die bij het binnenkomen de deur achter zich open laat.
Als je een kerk voor de dienst betreedt, sluit je de deur niet achter je.

Dat is niet koosjer
Dat is niet zuiver. Dat is niet in de haak.
In het Hebreeuws betekent koosjer volgens de godsdienstige voorschriften.

Wie een kuil graaft voor een ander valt er zelf in
Hij die een ander in het ongeluk wil storten, wordt vaak zelf daardoor getroffen.
Komt uit de bijbel. Spreuken 26:27

De laatsten zullen de eerste zijn
Zij die in een vertrek of bij een samenkomst het meest dringen, komen vaak achteraan.
Komt uit de bijbel. Matth. 19:30.

Zijn licht niet onder de korenmaat zetten
Zijn kennis niet verborgen houden.
Komt uit de bijbel. Matth. 5:15-16

Het land van belofte
Een heerlijk, gelukzalig oord.
Komt uit de bijbel. In Gen. 17:8 belooft God het land Kanaän aan Abraham.

De lier aan de wilgen hangen
Niet langer dichten.
Komt uit de bijbel. Psalm 137 vers 2.

Laat uw linkerhand niet weten wat uw rechter doet
Tegenstrijdige handelingen door een zelfde persoon verricht.
Bijbeltekst. Mattheus 6:3.

De Mammon dienen
Alleen voor het geld leven.
In het Aramees betekent Mammon rijkdom. Bijbeltekst. Matth. 6:24.

Iets met de mantel der liefde bedekken
Een zwakheid van iemand anders vergoeilijken.
Bijbeltekst. Gen. 9:23.

Zo oud als Methusalem
Zeer oud.
Volgens de bijbel werd Methusalem 969 jaar. Genesis 5:27.

Een muggenzifter
Een haarklover.
Komt uit de bijbel. Matth. 23:24

Kan uit Nazareth iets goeds komen?
Kan er uit een persoon, die uit een andere omgeving komt, iets goeds komen?
Komt uit de bijbel. Joh. 1:47.

Oog om oog, tand om tand
Kwaad met kwaad vergelden.
Komt uit de bijbel. Exod. 21:23-24.

De splinter in een anders oog wel zien, maar niet de balk in zijn eigen
Wel de kleine gebreken bij de ander waarnemen, maar eigen grote gebreken niet kennen.
Komt uit de bijbel. Matth. 7:3.

Door het oog van de naald kruipen
Net aan een groot gevaar ontsnappen.
Komt uit de bijbel. Jezus zegt dat het gemakkelijker voor een kameel is om door het oog van een naald te gaan, dan voor een rijke om in de hemel te komen. Matth. 19:24.

Iemands oogappel zijn
Het dierbaarste dat iemand bezit.
Komt uit de bijbel. Zach. 2:8.

Paarlen voor de zwijnen werpen
Iets moois geven aan hen die er de waarde niet van weten te schatten.
Komt uit de bijbel. Mattheus 7:6

Bij de pakken neerzitten
Moedeloos worden.
Komt uit de bijbel. Gen. 49:14

Wie met pek omgaat, wordt er mee besmeurd.
Wie in slecht gezelschap verkeert, neemt gemakkelijk hun slechte eigenschappen over.
Komt uit de bijbel. Jezus Sirach 13:1.

Geen profeet wordt in eigen land geëerd
In je eigen omgeving wordt je minder gewaardeerd dan bij buitenstaanders.
Komt uit de bijbel. Matth. 13:57.

Het verloren schaap
Iemand die na lang zoeken eindelijk gevonden wordt.
Komt uit de bijbel. Lucas 15:4-7.

De schellen vallen hem van de ogen
Hij begint de zaak in haar ware gedaante te zien.
Komt uit de bijbel. Hand. 9:18.

Hij is een roepende in de woestijn
Vruchteloze verkondiging van een waarheid.
Komt uit de bijbel. Matth. 3:3

De tale Kanaäns
De Hebreeuwse taal. Het spraakgebruik van de gelovigen.
Komt uit de bijbel. Jesaja 19:18.

De tekenen des tijds
De aanwijzingen die het heden geeft voor toekomstige ontwikkelingen.
Komt uit de bijbel. Matth. 16:3.

Een ongelovige Thomas
Iemand die niet gauw te overtuigen is.
Komt uit de bijbel. Thomas moest eerst de gaten in de handen van Jezus zien, voordat hij het wou geloven. Joh. 20:25.

Geen tittel of jota
Helemaal niets.
Komt uit de bijbel. Luc. 16:17.

Tot zijn vaderen gaan
Sterven.
Komt uit de bijbel. Gen. 15:15.

Terugverlangen naar de vleespotten van Egypte
Terugverlangen naar een vroegere toestand van materiële welvaart.

Komt uit de bijbel. Exod. 6:3.

Een vreemdeling in Jeruzalem
Iemand die volstrekt onbekend is met de toestanden ter plaatse.
Komt uit de bijbel. Luc. 24:13.

Verboden vrucht
Iets dat verboden is. Onkuisheid.
Komt uit de bijbel. Het paradijsverhaal. Gen. 3:1-6.

Wie niet werkt, zal ook niet eten
Je moet werken voor je geld.
Komt uit de bijbel. Thess. 3:10.

Een wet van Meden en Perzen
Een regel waarvan nooit afgeweken wordt. Een stalen wet.
Komt uit de bijbel. Als de Meden en Perzen wetten uitgevaardigd hadden, veranderden ze deze nooit meer. Ester 1:19.

De mens wikt, maar God beschikt
Met ’s mensen willen en wensen komt de wil van God niet altijd overeen.
Komt uit de bijbel. Spreuken 16:9.

Wie wind zaait, zal storm oogsten
Wie op gewelddadige wijze iets tracht te bereiken, moet verwachten dat men er met nog sterker geweld op zal reageren.
Komt uit de bijbel. Hozea 8:7.

Een wolf in schaapskleren
Een gevaarlijk mens, die zich onschadelijk voordoet.
Komt uit de bijbel. Matth. 7:15.

In zak en as zijn
In rouw gedompeld zijn.
Komt uit de bijbel. Als teken van rouw was men gehuld in een zak en strooide men as over het hoofd. Esther 4:1.

De zondebok zijn
Degene die overal de schuld van krijgt.
Komt uit de bijbel. Levit. 16:8.

This entry was posted on Friday, September 8th, 2006 at 5:17 pm and is filed under Literatuur. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.